Dienen waar Hij ons leidt: wijkcentrum De Zaaier & een nieuwe gemeente

Ik sloeg mijn bijbelse lesboek dicht en zei tegen het groepje 7 en 8-jarigen: “Zullen we nu samen bidden?” Prompt begonnen er verschillende kinderen door elkaar heen situaties te noemen waar ze gebed voor wilden vragen. “Tante, kunnen we bidden voor mijn zusje, want die is ziek”. “Tante, kun je ook weer bidden voor ome Zé, die zit nog steeds in de gevangenis.” Toen zei Ryan ineens: “Tante, mag ik vandaag ook hardop bidden? “Ja, natuurlijk mag dat!” Nog twee andere kids zeiden daarop enthousiast dat ze ook wilden bidden. Zo leuk om te zien hoe dit gebedsmoment met de jonge kids spontaan groeit en hoe ze er samen mee bezig zijn. We zaten op onze stoel in een kring en Ryan stond spontaan op en begon te bidden. Al snel liep hij één voor één al de andere kinderen af, terwijl hij zijn hand op hun hoofd legde en voor elk van hen bad. Één specifiek stukje van zijn gebed, dat hij bij elk kind steeds weer herhaalde, trok mijn aandacht in het bijzonder: “Here God, zorg dat er in het huis van … geen gebrek zal zijn aan eten, wilt U ze genoeg geven, dat ze nog geen graantje rijst te kort zullen komen…” Je krijgt veel van wat deze kids in hun dagelijkse leven meemaken mee door simpelweg goed naar ze te luisteren. Dit was zo´n moment! Het trof me enorm, dit simpele, maar eerlijke en diepgemeende gebed van kleine Ryan van 7. Ik moest mijn tranen wegslikken voordat ik zelf het gebedsmoment met hen kon afronden.

Wijkcentrum perikelen

Het werk met de kids binnen wijkcentrum De Zaaier draait volop en we hebben in de afgelopen maanden van alles meegemaakt. Van ruziënde tienermeiden en verdeeldheid in de groep; schade aan ons dak omdat een deel van het dak van de buren tijdens een flinke windhoos bovenop het wijkcentrum terecht kwam; een kleine, grijze muis die onze keuken wekenlang onveilig maakte (we hebben heel wat afgelachen in onze wanhopige pogingen om van “Little Mouse” af te komen), tot de moeilijke beslissing om één van de gezinnetjes die we al jarenlang kennen en begeleiden aan te geven bij de kinderbescherming vanwege mishandeling van de kinderen. Maar er waren ook veel mooie dingen, zoals tieners die na het jaarlijkse tienerkamp in juli oprecht interesse begonnen te tonen in de Bijbel en dieper wilden gaan, waarop we spontaan begonnen zijn met speciale tienerbijbelstudies op de zaterdagmiddag. Of het daguitje met zo´n 20 5-8 jarigen begin deze maand, wat hebben we genoten van hun blijdschap en enthousiasme. Hen zien genieten van een zorgeloze dag in de zon is toch één van de mooiste dingen die er zijn!

Daguitje met de jongste groep

Ook hebben we samen als team genoten van de viering van het 15-jarig bestaan van het wijkcentrum; een klein feestje, in besloten kring, maar met veel bijzondere momenten. We namen echt even de tijd om samen de Heer te danken voor zovele zegeningen in al die jaren, deelden waardevolle herinneringen met elkaar, vertelden de nieuwe werkers over zoveel moois dat we de Heer zagen doen in die beginjaren, keken samen naar oude foto´s en spraken onze dank, bewondering en erkenning uit ook naar elkaar als teamleden en medewerkers in eenzelfde missie, Het werd een hele waardevolle avond!

Kinderkamp 2024: hoe landt God in jouw hart?

Dit jaar besloten we om maar 1 kamp te organiseren in plaats van de gebruikelijke twee. Zodoende voegden we beide leeftijdsgroepen (9-11 jarigen & tieners 12+) bij elkaar en maakten er één groot, vierdaags kamp van, zoals gebruikelijk in de bush een eind buiten de stad. Het werden mooie dagen vol zon, sport & spel, bijbelstudies en vriendschap. Het thema was dit jaar de gelijkenis van de zaaier en we praatten met de tieners over hoe het gesteld was met de grond van hun hart. Ze hebben het goede nieuws over God´s redding en nieuw leven in Hem gehoord… Wat doen ze ermee? Hoe landt het in hun hart? In hoeverre zijn ze bereid om werkelijk Jezus volledig te volgen en wat houdt hen misschien tegen of maakt het moeilijk om die stap te zetten. Dit kunnen verleidingen zijn, dingen die in onze ogen belangrijker zijn en waar we zelf voor kiezen, maar het kunnen ook dingen zijn waar we niet voor gekozen hebben, dingen die ons zijn overkomen of ons zijn aangedaan en die ons pijn hebben gedaan, waardoor het ineens een heel stukje moeilijker is om God te geloven, te vertrouwen, te willen volgen. God begrijpt dit best, mochten we hen vertellen, Hij kent je hart en weet wat je met je meedraagt en welke obstakels en muren er misschien wel in je hart zijn. Hij is geduldig en liefdevol en Hij wil je stukje bij beetje helpen om de weg naar Hem te vinden en om die muren, obstakels en pijn te veranderen in een hart dat vrij is, dat vrede en blijdschap kent en Hem vertrouwt en liefheeft. Caio en ik waren verantwoordelijk voor één van de drie groepjes kids en we hebben mooie, diepe gesprekken met hen kunnen voeren tijdens onze momenten van bijbelstudie.

Over losse stukjes en een nieuwe gemeente

Een grote verandering in de afgelopen maanden waar we jullie graag wat meer over willen vertellen, is onze overstap naar een andere gemeente. Dit komt voor jullie misschien wel een beetje uit de lucht vallen, maar voor ons is dit een lang proces geweest en een beslissing die we al langere tijd aan zagen komen. Nu de kogel echt door de kerk is, vertellen we jullie graag meer over onze beweegredenen achter deze beslissing en hoe we de Heer aan het werk zien in dit alles. Omdat onze switch alles te maken heeft met Caio´s betrokkenheid en actieve rol binnen deze nieuwe gemeente, heb ik hem gevraagd om zijn gedachten over deze stap eens op te schrijven. Hieronder volgt zijn verhaal:

“We waren onlangs teruggekeerd van de basis van Jeugd met een Opdracht in Belo Horizonte (2009). Daar stond ons hele leven in het teken van zendingswerk en hulpverlening aan kinderen in sociaal kwetsbare situaties. Hier, in São Paulo, zouden de dingen anders zijn. We waren weer “thuis”, dicht bij mijn familie en de gemeente die mij gevormd had in mijn wandel als christen. Ik zou ongetwijfeld betrokken raken bij een of andere bediening in de gemeente, terwijl ik aan mijn theologische studie begon en we samen als zendelingen bij ABBA gingen werken met sociaal kwetsbare kinderen. Hier in São Paulo was onze wereld veel groter en meer gefragmenteerd. Er waren veel verschillende dingen die onze aandacht vereisten, naast natuurlijk onze persoonlijke relatie, ons huwelijk. Familie, gemeente, zendingswerk en studie. Hoewel al deze dingen wel iets met elkaar gemeen hadden, overheerste er toch een gevoel van verdeeldheid en niet van eenheid. Vooral voor mij (Caio) was dit gevoel sterk, alsof er in elk van deze dingen een klein stukje van mij zat, maar deze kleine stukjes bestonden gescheiden van elkaar, ze lagen verspreid. Mijn zendingswerk sloot niet echt goed aan bij mijn rol binnen de gemeente; mijn rol binnen de gemeente ging voor mijn gevoel niet helemaal goed samen met mijn theologische studie; mijn theologische studie had weinig raakvlak met mijn werk met kinderen op het zendingsveld. Dit weerhield mij er natuurlijk niet van om te proberen al deze verspreide stukjes bij elkaar te brengen. Soms werkte dit, soms niet. Het probleem was niet, en is nog steeds niet, hoe ik elk van deze stukjes met elkaar in verband breng, maar hoe elk van deze stukjes tot een omgeving behoort die de andere contexten waar ik ook deel van uitmaak niet kent. Gemeente, zendingswerk met kinderen en de theologisch academische wereld zijn onbekenden voor elkaar, en voelen zich vaak ongemakkelijk in elkaars aanwezigheid. Helaas leidde deze vervreemding ertoe dat we als gezin al enkele malen een overstap maakten naar een andere gemeente hier in São Paulo. Sinds 2009, toen we terugkwamen uit Belo Horizonte, zijn we al deel geweest van drie verschillende gemeentes.

Gelukkig vonden we binnen onze zendingsorganisatie ABBA gedurende een groot deel van die tijd onze geloofsfamilie, met wie we ons hele leven deelden. Voor mij in het bijzonder diende ABBA niet alleen als mijn geloofsfamilie, maar het was ook de plek waar ik me het meest compleet voelde en waar ik de meeste openheid vond om mijn verschillende kleine stukjes samen te laten komen. Maar omdat ABBA een zendingsorganisatie is zat er duidelijk een grens aan de mate waarin ik mijn specifieke bediening, met zoveel verschillende kanten en fragmenten, volledig kon uitvoeren.

Ik wist dat deze losse stukjes wel degelijk iets compleets zouden kunnen vormen. Als dat zou gebeuren, zou het niet alleen iets zijn dat mij voldoening zou schenken, maar het zou ook mooi, krachtig en relevant zijn. Mijn werk met kinderen op het zendingsveld is altijd een inspiratie geweest voor mijn theologische studies en mijn boodschap aan de gemeente en de academische wereld. Op dezelfde manier heb ik mijn academische studies altijd gezien als onderdeel van een bediening gericht op het opbouwen van Gods gemeente en het zendingswerk met kinderen. En op zijn beurt is mijn gemeenteleven een belangrijk fundament voor mijn zendingswerk met kinderen en voor mijn academisch onderzoek en schrijven. Maar waar zou ik volledig kunnen zijn wie ik ben en een bediening kunnen uitoefenen die elk van mijn losse stukjes integreert? Deze vraag en dit gevoel van een gefragmenteerd leven, hebben mij tijdens al deze jaren op het zendingsveld vele malen bezig gehouden. In de afgelopen jaren, naarmate de focus op academische studie steeds duidelijker en serieuzer werd, leken de mogelijkheden om een directe bijdrage te leveren aan een plaatselijke gemeente en zendingswerk in mijn ogen steeds lastiger te worden.

Maar sinds een paar maanden ziet het er allemaal een beetje anders uit! Ik heb na hele lange tijd eindelijk het gevoel dat de verschillende stukjes en kanten in mij samen beginnen te komen en iets compleets, moois, krachtigs en relevants beginnen te vormen. Sinds eind vorig jaar begonnen we als gezin toenadering te zoeken tot een andere, plaatselijke gemeente. Een stel vrienden van ons maakt al jarenlang deel uit van deze gemeente en toen wij in 2018 terugkwamen uit Nederland, nodigden zij mij uit om een keer te preken in een dienst in deze gemeente. Blijkbaar was dit een positieve ervaring, want sindsdien nodigden ze me minstens drie keer per jaar uit om te preken. Zodoende bouwden we in de afgelopen jaren een zekere band op met deze gemeente. Het is een (voor Braziliaanse begrippen) al wat oudere gemeente, iets meer dan vijftig jaar oud, maar die altijd relatief klein is gebleven; heel hecht en eensgezind, maar inmiddels wel wat verouderd. Na de pandemie verslechterde deze situatie en begon de gemeenteleiding na te denken over hoe ze meer aandacht aan kinderen konden besteden om de gemeente te verjongen. Omdat ze mijn academische achtergrond en mijn ervaring op het zendingsveld met kinderen in kwetsbare situaties kenden, benaderde de gemeenteleiding mij om over deze situatie te praten. Na een aantal gesprekken beseften zowel de gemeenteleiding, als Dorothee en ik, dat er iets interessants voor ons lag wat de moeite waard was.

Sinds begin augustus zijn we officieel overgestapt naar de “Gemeenschap van Jezus” hier in het zuiden van São Paulo. Ik ben verantwoordelijk voor iets waarvan ik nooit had gedacht dat het op mijn weg zou komen, maar waarin mijn verschillende kanten juist op een eenvoudige en unieke manier bij elkaar komen, zonder grootse plannen, maar toch heel relevant. Binnen de gemeente “Comunidade de Jesus” ben ik verantwoordelijk voor het produceren van het lesmateriaal dat gebruikt wordt in de zondagsschool voor kinderen. In samenwerking met een hele lieve, ervaren, creatieve en behulpzame al oudere mevrouw uit de gemeente, ben ik bezig het bijbelse lesmateriaal te schrijven en activiteiten te plannen die de zondagschoolmedewerkers vervolgens kunnen gebruiken om zich voor te bereiden en les te geven aan de kinderen. Het was mooi om te zien hoe er een collectieve beweging ontstond in de gemeente om bij te dragen aan deze bediening met kinderen, die voorheen nauwelijks bestond. Meerdere mensen gaven aan zondagschool te willen draaien nu er het vooruitzicht was op goed gestructureerd lesmateriaal. We hebben nu een groot team vrijwilligers met mensen van allerlei leeftijden. We hebben ook een kleine, maar relevante, toename gezien in het aantal kinderen dat naar de gemeente komt. Het lesmateriaal dat ik produceer heeft als doel het onderwijzen en toerusten van de medewerkers, zodoende is het dus een vorm van theologisch onderwijs gericht op de opbouw van de gemeente zelf. Maar het uiteindelijke doel van dit materiaal is om kinderen te bereiken en hen te vormen in hun geloofswandel. Op een hele mooie manier kwamen zo mijn academische kant, mijn zendingswerk met sociaal kwetsbare kinderen en mijn stukje betrokkenheid bij Gods gemeente samen.

Zondagschool in onze nieuwe gemeente

Een belangrijk onderdeel van deze stap om een actieve rol te spelen in deze gemeente is voor mij de manier waarop ze ons als gezin hebben verwelkomd. Ze zijn zich bewust van onze realiteit als gezin, met ons verhaal rondom adoptie en de speciale behoeften van onze kinderen. We ervaren duidelijk dat er aandacht en zorg is vanuit de gemeenschap voor ons welzijn als gezin. Onze bediening op het zendingsveld met kinderen in nood wordt gewaardeerd en vormt een bron van belangstelling voor velen in de gemeente. Ook mijn academische bediening en studie wordt op veel manieren gewaardeerd en aangemoedigd. Het is misschien wel de eerste keer dat ik dit ervaar in een Braziliaanse gemeente. Een goed voorbeeld hiervan is het feit dat dit de eerste en enige Braziliaanse gemeente is die heeft besloten in ons als gezin te investeren en ons ook financieel te ondersteunen.

Mijn roeping is een leven in zending, of ik nu werk onder kinderen in nood bij ABBA, academisch onderzoek doe en boeken schrijf, of preek en materiaal produceer voor de gemeente. Op dezelfde manier zijn er binnen de “Gemeenschap van Jezus” geen betaalde functies, en functioneert de gemeente op volledig vrijwillige basis. De financiële steun die zij ons hebben aangeboden is dus geen loon voor mijn werk binnen de gemeente, maar een manier om onze bediening als gezin te waarderen en te ondersteunen; zowel mijn academische activiteiten, mijn werk online, als ook Dorothee´s werk in wijkcentrum De Zaaier. De “Gemeenschap van Jezus” is, zodoende, een plek waar mijn verschillende stukjes eindelijk samenkomen, betekenis krijgen voor andere mensen en gewaardeerd worden. Wanneer een gemeente werkelijk een weerspiegeling is van Gods liefde, zorg en gastvrijheid, dan is ze in staat onze innerlijke, losse stukjes samen te brengen en wanneer we onszelf openstellen, worden we met anderen samengevoegd als kleine stukjes in Gods grote gezin. Dit is nog maar het begin, maar het is een hoopvol begin voor mij, voor ons gezin en voor de gemeente. Er staat veel te gebeuren. Moge de Heer al onze losse, innerlijke stukjes samenbrengen in het Lichaam van Christus dat gebroken werd, zodat wij in Hem verenigd konden worden.”

Mikael is 10!

Mikael werd afgelopen juni al 10 jaar en dat hebben we uitgebreid gevierd! Het werd een mooie dag met als hoogtepunten een rondleiding door het voetbalstadion van zijn favoriete voetbalteam samen met papa en de komst van twee jonge katjes, Tom en Nico, als verjaardagscadeau!

Twee weekjes Nederland!

In augustus was ik voor een kleine twee weken in Nederland om tijd door te brengen met mijn moeder die toen net een operatie aan haar heup achter de rug had. We hebben volop genoten van de mooie dagen samen! Heerlijk om even eruit te kunnen en te genieten van al het leuks, moois en goeds dat Nederland te bieden heeft. Het was ook erg leuk om een heel aantal van jullie kort te kunnen ontmoeten!

We zijn dankbaar voor jullie betrokkenheid, gebed en trouwe ondersteuning!

Lieve groetjes en veel zegen vanuit São Paulo,

Caio, Dorothee, Mikael & Ruth

Over geloof, gebed, liefde, acceptatie en een bijbelcommentaar

Het is half 10 in de ochtend en ik loop de trap op naar de bovenste verdieping van wijkcentrum De Zaaier, waar de drukte en het stemgeluid van zo´n 25 kids me al tegemoet komen. De deuren van het wijkcentrum zijn net open en dat betekent dat de kids nu in de grote bovenruimte hun ontbijt krijgen. Zodra ik boven kom, hoor ik één van de tienermeisjes roepen: “Tante Dot, kom hier zitten!” Het is Amanda*, een 12 jarig meisje dat sinds anderhalf jaar meedraait in het programma van wijkcentrum De Zaaier. En opeens raakt het me: ze roept me uit zichzelf, met een glimlach op haar gezicht, om bij haar aan tafel te komen zitten! Dit is een heel ander meisje dan anderhalf jaar geleden: je moet weten dat Amanda vorig jaar haar moeder is verloren aan kanker en ze, precies rond die tijd, naar het wijkcentrum begon te komen. Ze was een heel gesloten, depressief meisje waar we allemaal zorgen om hadden. Ze kwam wel elke dag, maar zat altijd alleen in een hoek, sprak met niemand en een glimlach zag je al helemaal niet… Nu, anderhalf jaar later, zien we Amanda opbloeien! Stukje bij beetje hebben we haar voor ons kunnen winnen en nu merken we dat ze zich veilig voelt, gezien voelt en dat heeft mooie effecten: ze zit met anderen rond de tafels, praat en lacht volop en heeft een paar goede vriendschappen opgebouwt in de afgelopen paar maanden. Wat een verandering, wat is God goed! Amanda is misschien wel ons duidelijkste voorbeeld op dit moment van wat werkelijke aandacht, liefde en acceptatie kan doen, maar er zijn veel meer kinderen en tieners waarin we gaandeweg de verschillen merken en met wie onze relaties zich steeds verder verdiepen. Zo mooi om te zien! We bidden dat ze in de uurtjes dat ze bij ons over de vloer komen, mogen gaan ontdekken dat de bron van deze liefde en acceptatie die ze ervaren binnen het wijkcentrum God zelf is. Dat Hij degene is die hen liefheeft, hoop wil geven en dat Hij een plan heeft met en voor hen dat goed en betrouwbaar is. We wijzen hen daar voortdurend op en bidden dat de zaadjes die we zaaien mogen gaan groeien.

* Fictieve naam

Therapie

Amanda is ook één van de kids die wekelijks therapie doet bij Karina, de christelijke psychologe die part-time meedraait in ons team. Een tijdje terug heb ik jullie al eens iets verteld over Karina en ons verlangen om psychologische hulp en begeleiding te kunnen bieden aan kinderen en ook moeders die dit hard nodig hebben. Karina draait nu twee middagen in de week mee in het wijkcentrum en na een klein jaartje is het gaaf om de positieve resultaten te zien van met name een paar van de tienermeiden die wekelijkse therapie-sessies doen. Ze kijken de hele week uit naar hun tijd met Karina en kunnen bij haar echt hun ei kwijt. Eén van de moeders bedankte ons onlangs onder tranen, omdat ze zo´n groot, positief verschil ziet in haar dochter. Zo mooi! Maar we komen ook gesloten deuren en verharde harten tegen in dit proces: moeders met zulke zware verslavingsproblematiek en bindingen met occultisme, dat ze niet in staat zijn om door te zetten en onze hulp uiteindelijk afslaan of links laten liggen. Zo jammer is dat… We merken dat onze strijd vaak veel verder gaat dan fysieke of emotionele nood, dat we te maken hebben met sterke invloeden en bindingen vanuit de geestelijke wereld. De intensiteit van die geestelijke strijd zorgt ervoor dat we ons soms best wel eens zwaar en uitgeput voelen. Bidt dat de Heer ons steeds opnieuw kracht geeft, dat we de lasten & zorgen werkelijk afleggen bij Hem en dat Hij ons onderscheidingsvermogen geeft en ons leert hoe we moeten omgaan met deze heftige, geestelijke strijd.

Kinderbijbelclub

Wat kan het dan soms verfrissend zijn om bijbelles te geven aan de kleine kids van 7 en 8 jaar. Jonge kinderen zijn vaak zo ontvankelijk en simpel in hun geloof, zo bijzonder om te zien! Ze groeien op in een vreselijk harde en vaak onrechtvaardige omgeving, maken op jonge leeftijd al zoveel narigheid mee, maar als we samen praten over al die dingen, kunnen ze op een hele simpele manier en vol geloof zeggen: “Tante, kunnen we hiervoor bidden?” In de afgelopen maanden, steeds als ik na het bijbelverhaal zeg “We gaan nu bidden…”, staan meerdere kids spontaan op van hun stoel, draaien zich om en gaan geknield voor hun stoeltje zitten voor onze gebedstijd. Een aantal weken geleden, vroeg één van de meisjes of we elkaar allemaal een hand mochten geven om zo samen te bidden. Het is zo mooi om te zien dat deze initiatieven vanuit de groep zelf komen en dat de kids met zulke simpele gebaren laten zien dat ze begrijpen dat God machtig is en dat Hij naar ons luistert. De saamhorigheid in de groep is op deze momenten ontroerend om te zien.

Ik herinner me een ochtend, al een tijdje terug, dat het bijbelverhaal ging over Paulus´ bekering en we praatten over hoe God in staat is zelfs het meest verharde hart te bereiken en veranderen. Dat kunnen ze goed verbinden aan hun eigen leefomgeving en er kwamen allerlei verhalen los over drugsdealers, criminelen en ook (stief)vaders en ooms die hun vrouw en kinderen mishandelen en drugs gebruiken etc. We hebben samen kunnen bidden voor deze mensen die specifiek in hun gedachten kwamen en God gevraagd om hun harten te bereiken en veranderen net zoals Hij deed met Paulus. Dit is een van de dingen die mij het meeste aan mijn hart gaan in mijn gesprekken met de kinderen: ze beleven zoveel narigheid binnen hun gezinnen qua huiselijk geweld, verslaving en de consequenties daarvan. Ze brengen dit voortdurend naar voren als gebedspunt. Bidden jullie mee hiervoor? Bidt specifiek voor Samuel´s vader en Enzo´s stiefvader.

Kinderkamp

In september hebben we het kinderkamp kunnen houden voor de groep 9-11 jarigen. Het werden een paar mooie dagen samen! Je vind een kleine indruk hiervan in onderstaande video.

Daguitje

Ook de jongste groep kids heeft elk jaar een uitje. Een paar weken geleden genoten we samen met hen van een heerlijk dagje zwemmen, eten en spelletjes doen. Het was een succes!

Bijbelcommentaar Numeri

Caio is inmiddels bijna klaar met het schrijven van het bijbelcommentaar op het boek Numeri. Het manuscript moet uiterlijk volgende week opgestuurd worden. Ik heb hem gevraagd zijn gedachten over dit project eens op papier te zetten, hier volgt zijn relaas:

“Ik zat op mijn fiets richting huis, helemaal blij met de tas vol boeken die aan mijn stuur hing. In 2007, toen we nog in Belo Horizonte woonden en bij Jeugd met een Opdracht werkten, begon ik me serieus toe te wijden aan het lezen en bestuderen van de Bijbel. Ik wist op dat moment, dat ik goede kwaliteit studiemateriaal nodig had om de bijbelse tekst beter te kunnen begrijpen. Een logische stap in dit proces was het aanschaffen van bijbelse commentaren, van die boeken die de bijbelse tekst vers voor vers uitleggen. Toen de kans zich voordeed om wat boeken te kunnen kopen, besloot ik om een hele serie bijbelcommentaar op het nieuwe testament aan te schaffen, 20 boeken die nu in een tas aan mijn stuur hingen.

Deze serie bijbelcommentaren werd al jaren geleden vertaald naar het Portugees en hier in Brazilië uitgegeven. De originele versie, in het Engels, werd uitgegeven door InterVarsity Press in the United Kingdom en staat bekend als de Tyndale Commentary Series. Het werk aan de serie begon rond 1960, hij is geschreven door een aantal van de beste Christelijke theologen en experts en richt zich met name op Christelijke voorgangers en dominees. Het werd één van de meest populaire series bijbelcommentaren, wat ertoe leidde dat hij al rond 1980 werd vertaald en uitgegeven hier in Brazilië.

Dit stukje achtergrond helpt misschien om te begrijpen wat ik voelde toen we in 2022 op verlof waren in Nederland en ik de uitnodiging kreeg om mee te schrijven aan de nieuwe editie van het bijbelcommentaar op het boek Numeri van de Tyndale Commentary Series. Er vloog van alles door me heen: blijdschap, enthousiasme, angst, dankbaarheid. Nu, anderhalf jaar later en vele duizenden gelezen en geschreven woorden verder, staan Peter Altmann (samen met wie ik co-auteur ben) en ik bijna op het punt het manuscript af te ronden en op te sturen naar InterVarsity Press. Dit was het langste schrijfproces waar ik tot nu toe aan meegewerkt heb. Er waren vele momenten van blijdschap en enthousiasme om de nieuwe ontdekkingen, en ook voldoening bij het afronden van elk hoofdstuk. Maar er waren ook genoeg momenten van onzekerheid, stress, moeheid en frustratie. Een voortdurend gevoel van wantrouwen met betrekking tot mijn capaciteiten om deze grote taak goed te kunnen volbrengen. Daarnaast worstel ik regelmatig met de vraag wat de waarde is van dit intellectuele werk wanneer ik kijk naar de vele concrete noden die er zijn in de wereld om ons heen, in Brazilië, in de krottenwijken van São Paulo, in de straten rondom wijkcentrum De Zaaier.

Maar als ik terugdenk aan dat moment, in 2007, blij onderweg naar huis met die tas vol bijbelcommentaren, dan geeft dat me een nieuw perspectief op wat ik vandaag de dag doe als werk en bediening. Ik heb de unieke kans om duizenden voorgangers te helpen de bijbelse tekst beter te begrijpen. Deze ondersteuning van voorgangers, heeft uiteindelijk ook effect op duizenden mensen in allerlei gemeentes. Maar voor mij gaat dit intelectuele werk veel verder dan alleen het uitleggen van de bijbelse tekst aan voorgangers en andere geïnteresserden. De ervaringen op het zendingsveld van die blije jongen met die tas boeken aan z´n fietsstuur, zijn gedeelde dagelijkse leven met kinderen en tieners van de straat en uit de krottenwijken van São Paulo, motiveren en dwingen me ertoe om anderen altijd uit te nodigen en uit te dagen tot een leven in overeenstemming met Gods missie in deze wereld, in samenwerking met Hem.  Wie weet zal er op een dag een andere jongeman blij onderweg zijn naar huis, met het nieuwe Numeri bijbelcommentaar in handen, die zich geroepen zal voelen door God om een ander leven te leiden, een leven toegewijd aan Hem, om Zijn afspiegeling te zijn en om te zien naar de meest kwetsbaren in deze wereld.”

Bedankt!

Zo aan het einde van het jaar willen we jullie enorm bedanken voor jullie trouwe ondersteuning, betrokkenheid en gebed voor ons en ons werk. Zonder jullie support zou ons werk hier niet mogelijk zijn, daar zijn we ons heel goed van bewust en we danken de Heer voor een ieder van jullie!

We wensen jullie hele fijne Kerstdagen & een gezegend nieuwjaar!

Lieve groetjes vanuit een zomers São Paulo,

Caio, Dorothee, Mikael & Ruth

Ruth vierde in november haar zesde verjaardag!

Mikael veroverde de oranje band in zijn JiuJitsu lessen!

American pancakes bakken met de tienermeiden! Smullen!

Tienerkamp & wijkcentrum perikelen

Ik sta al zo´n twintig minuten verstopt tussen de bomen in het koude, donkere bos achter de slaapzalen. Het nachtspel is een tijdje geleden begonnen en ik hoor verderop allemaal enthousiaste kreten en angstige gillen van de tieners die hun weg proberen te vinden in het donker om zoveel mogelijk punten te scoren. Ze hebben mij nog niet gevonden… Een paar minuten later hoor ik ineens geritsel in de struiken op een paar meter afstand, het is zo donker dat ik alleen maar heel vaag schimmen zie. “Pssttt, wat ben jij?” wordt er gevraagd. “Ik ben blauw” antwoord ik. “Zit er toevallig ook een kannibaal bij je in de buurt?” klinkt het dan… en die zat er helaas! Voordat ik goed en wel antwoord kan geven, vliegt er een donkere schaduw langs me heen die zich bovenop de twee gillende tieners stort en hen besmeurt met zwarte schmink. Game over!

Tienerkamp

Het is weer juli en dat betekent in wijkcentrum De Zaaier dat het tijd is voor het jaarlijkse tienerkamp! Het hoogtepunt van het jaar voor veel tieners (en stiekem ook voor ons leiding, want oh wat hou ik van die kampdagen samen in de bush!). We hebben een paar geweldige dagen gehad met een twintigtal tieners uit de krottenwijk en een groot stafteam van wel zo´n 14 man. Naast de spannende nachtspellen in het bos, genieten van het zwembad, lekker eten en een hoop lol tijdens al de verschillende sport- en spelactiviteiten, hebben we ook genoten van de groeiende vriendschappen, goeie gesprekken, worship tijdens het dagelijkse kampvuur en de momenten van impact tijdens de dagelijkse inleidingen en devotionals. Wat is het altijd weer gaaf om God aan het werk te zien, tieners die stappen doen richting Hem en harten die worden geraakt.

Het tienerkamp heeft altijd een bepaald Bijbels thema dat wordt uitgewerkt in bijbelstudies, spellen en gesprekken en dit jaar voelden we als team dat we moesten gaan voor het thema “Redding”. We hebben momenteel een groep van best nog hele jonge tieners, de meesten zijn tussen de 11 en 13, en velen van hen hadden de stap om Jezus te volgen nog niet gezet. Het evangelie stond dus echt centraal tijdens onze 4 dagen samen: Waarom hebben we redding nodig? Hoe werkt dat dan precies? En wat gebeurd er met je als je je leven overgeeft aan God? We hadden een echtpaar uitgenodigd dat een soortgelijk project runt in een andere krottenwijk in São Paulo, kennissen van ons, om hun getuigenis te delen met de tieners. Josué en Cynthia zijn beiden opgegroeid in de krottenwijk waar ze nu nog steeds wonen & werken (als zendelingen) en hebben beiden als jongeren diep in de criminaliteit en drugshandel gezeten, voordat ze Jezus leerden kennen. Josué droomde er als jonge jongen al van om de grote drugsbaas van de wijk te worden en dat lukte hem al op jonge leeftijd. Hij was een hele harde jongen, die rondliep met een mitrailleur en voor niets of niemand terugschrok. Cynthia deed als jong meisje al mee in het “familiebedrijf”: kleine pakketjes drugs inpakken aan de keukentafel. Ook zij kreeg al op jonge leeftijd een belangrijke rol in de drugsbende, werd op haar zestiende moeder en zoals ze zelf zei: “Ik weet niet meer hoe vaak ik de dood in de ogen heb gekeken…” Hun verhaal maakte diepe indruk, zowel op de tieners die uiteraard opgroeien in dezelfde context en dus heel veel herkennen, als ook op ons leiding! Als je zo´n heftig verhaal persoonlijk hoort en ziet hoe God gebroken, verharde harten compleet kan veranderen, dan kun je eigenlijk alleen maar huilen van dankbaarheid. Niemand hield het droog tijdens die uurtjes bij het kampvuur…

Het mooie is dat Josué verder ging dan alleen zijn bekeringsverhaal, hij moedigde de tieners aan om hun plek in te nemen als jonge getuigen van de Heer in hun eigen wijk en omgeving. Jezus roept hen om op te staan en een kanaal van liefde, vergeving en verandering te zijn naar anderen om hen heen in de krottenwijk. Zo gaaf om die beweging te zien ontstaan! Alan, onze jonge Braziliaanse medewerker die een enigzins vergelijkbaar verhaal heeft, zat alleen maar hard te knikken en te stralen, zo mooi om te zien! Dit is waar we zelf jaren geleden, samen met Robert & Silvana, leiders van wijkcentrum De Zaaier, over droomden en baden: dat God jongeren uit de wijk zelf zou gaan roepen & gebruiken. Niets heeft meer impact dan dat! Prompt kwam er na het getuigenis van Josué & Cynthia spontaan een hele beweging op gang onder de tieners: ze vroegen aan iedereen, leiding & andere tieners, om ook hun getuigenis te vertellen en je zag verschillende keren groepjes tieners & leiding samen op het gras zitten om te luisteren naar elkaars verhaal. Machtig mooi! Het was echt genieten en we zien verlangend uit naar wat God verder gaat doen in de levens van deze tieners in de komende maanden en jaren…

Graag willen we iedereen bedanken die bijgedragen heeft om de kosten van het kamp te dekken! Dat was dit jaar echt even een uitdaging, maar het is helemaal goed gekomen. Onze grote dank daarvoor!

SuperWoman Programma

Het kamp was ook een mooie kans voor de tienermeiden die meedraaien in het SuperWoman programma om hun vriendschappen verder te verdiepen en elkaar beter te leren kennen. In de afgelopen maanden hebben we heel wat uurtjes samen doorgebracht binnen het wijkcentrum en langzaamaan merk ik dat er een band begint te ontstaan. We hebben samen gewerkt aan teambuilding, elkaar beter leren kennen, het herkennen & uiten van emoties, en nagedacht over wie we zijn, ons zelfbeeld, persoonlijkheid en levensverhaal. Naast de Bijbelse overdenkingen en tijd voor gebed, was er ook ruimte voor maffe spelletjes, samen fruitsalade met chocolade dressing maken, creatieve knutsels en bordspellen. Ik hoop en bid dat de relaties zich verder zullen verdiepen de komende maanden en dat we samen steeds meer echt ons hart met elkaar kunnen delen en samen kunnen ontdekken wat het inhoudt om een volgeling van Jezus te zijn.

Kinder Bijbelclub

Naast mijn werk met de tienermeiden heb ik sinds een paar maanden ook de wekelijkse Bijbelclub voor de 7 en 8 jarigen op mijn bordje gekregen. Superleuk! Ik geniet er enorm van om na ruim 10 jaar weer eens Bijbelles te geven aan deze leeftijdsgroep. Vorig jaar gaf ik bijles lezen en schrijven aan deze leeftijdsgroep (dat vond ik ook leuk en was erg nodig na de Corona pandemie), maar dit jaar hebben we een al gepensioneerde juf met een hele hoop ervaring die twee dagen in de week naar het wijkcentrum komt om de kinderen die een achterstand hebben bijles te geven. Dus ik heb mijn werk op dit gebied met een dankbaar hart overgedragen aan tante Claudette! Geweldig om nu iemand in het team te hebben die specifiek is toegerust voor deze taak. Daarnaast geniet Claudette er zelf enorm van om, nu ze gepensioneerd is, zich op deze manier nuttig te kunnen maken. De kids zijn dol op haar, ze is de “oma” van het wijkcentrum!

Onze wekelijkse bijbelclub voor de 5-8 jarigen was inmiddels uitgegroeid tot een erg grote groep kids, wat de kwaliteit van het werk niet ten goede kwam. Daarom hebben we de groep opgesplitst en nu hebben de 5 en 6 jarigen samen hun eigen bijbelclub-programma met tante Silvana en ik heb het groepje 7 en 8 jarigen onder m´n hoede genomen. In de afgelopen maanden hebben we samen het leven van Jezus doorgenomen en zijn we op verschillende creatieve manieren bezig geweest met de verhalen die we tegenkwamen. Bid voor deze 8 waardevolle kids, hun namen zijn: Danilo, Enzo, Samuel, Nadielly, Ester A, Ester V, Isadora en Gabi.

Bijbelcommentaar

Caio is ondertussen bezig met het schrijven van zijn laatste 3 hoofdstukken voor het Bijbelcommentaar op het boek Numeri. Het is een lang, intens proces geweest en het is fijn om te merken dat het einde nu in zicht komt. De samenwerking met Peter Altmann, de andere auteur van het boek en Caio´s mentor, verloopt heel goed en ze hopen ergens rond september het schrijfproces van het manuscript af te kunnen ronden. Daarna volgt er nog een periode van herschrijven, redactie, kortom het hele uitgeefproces.

In juni hebben we mogen genieten van het bezoek van oma uit Nederland! Dat was natuurlijk feest!

Mikael vierde zijn 9de verjaardag!

We hebben genoten van een paar daagjes vakantie aan het strand als gezin. Ja, dat kan hier in de winter!

We zijn dankbaar voor jullie betrokkenheid, gebed & trouwe ondersteuning voor ons gezin en voor ons werk!

God´s rijke zegen gewenst!

Veel liefs,

Caio, Dorothee, Mikael & Ruth

Samen optrekken, samen bidden, samen (uit)delen!

ABBA stafkamp

We zaten met z´n vieren op het grasveld naast de grote zaal waar we zojuist weer een tijd van worship & Bijbelse overdenking gehad hadden. In de warme ochtendzon, met flesjes koud water bij de hand, deelden we in het Engels persoonlijke situaties & zorgen met elkaar, punten om voor te bidden en elkaar in te ondersteunen: twee Amerikaanse vrouwen, een Braziliaanse en ik, Nederlandse. “Mijn moeder in Amerika die al flink op leeftijd is, gaat haar huis verkopen en verhuizen naar een verzorgingstehuis. Dit betekent dat we afscheid moeten nemen van wat altijd onze thuisbasis was als we weer eens voor een periode terug waren in Amerika. Heel gek, dat je dan ineens geen thuis meer hebt in je thuisland…” “We zijn nu een klein jaartje in Brazilië als zendelingen en het gewone dagelijkse leven is nog steeds zo´n grote uitdaging, alles kost zoveel energie: taal, cultuurverschillen, hoe dingen hier werken, onze plek vinden binnen de ministry.” Zomaar even twee onderwerpen die ik me herinner van onze fijne gesprekken en tijden van gebed samen tijdens het jaarlijkse stafkamp van onze zendingsorganisatie ABBA. In januari, hier zomervakantie, hebben we met een groep van wel 100 man 3 dagen lang genoten van samenzijn, God zoeken, elkaar bemoedigen, lekker relaxen in het zwembad, fanatieke 6-kamp spelletjes en goeie gesprekken. Het is altijd weer een voorrecht om dan te zien met hoeveel geweldig mooie mensen we samenwerken en samen optrekken! De gedeelde ervaringen & zorgen die een leven in zending met zich meebrengen, zorgen ervoor dat we ons in elkaar herkennen en dat schept een hele diepe band. We hebben genoten van deze bijzondere paar dagen samen!

Zomervakantie & nog een kamp

Onze periode van zomervakantie zat dit jaar boordevol activiteiten: Kerst vieren met de familie, Oud&Nieuw met zo´n 15 jongeren uit de gemeente bij ons thuis, zonnige dagen aan het strand om even bij te tanken, en niet één, maar wel twee kampen! Naast het ABBA stafkamp, was Caio namelijk opnieuw uitgenodigd om te spreken tijdens een ander kamp van dezelfde christelijke studentenvereniging als waar we vorig jaar september bij betrokken waren. In januari organiseren ze altijd een groter kamp voor alle studenten die leiding geven aan bijbelstudie groepen van de studentenvereniging aan universiteiten door het hele land. Er waren zo´n 60 jongeren aanwezig en we hebben genoten van de twee dagen dat we met hen mochten optrekken. Naast Caio´s lessen, hebben we zoveel goede gesprekken mogen hebben met jongeren die ons opzochten om meer te horen over onze ervaringen & gedachten rondom thema´s als zending, de Bijbel, gemeente-zijn en adoptie. Wat is het inspirerend om jongeren tegen te komen die een oprecht verlangen hebben om Jezus te volgen, actief op zoek gaan naar wat dat dan inhoudt voor hun leven en hoe ze Hem kunnen dienen in deze gebroken samenleving.

Wijkcentrum De Zaaier

Begin februari begon hier weer een nieuw schooljaar en zodoende ging het programma van wijkcentrum De Zaaier ook weer van start. Ik werk dit jaar niet één, maar drie dagen mee in het wekelijkse kinder- en tienerprogramma van het wijkcentrum. Nu mijn eigen kids wat ouder worden en we de baby-jaren definitief achter de rug hebben, kan ik weer wat meer tijd vrijmaken voor mijn werk binnen ABBA en daar geniet ik van. Naast het wekelijkse bijlesprogramma voor de jongste groep kids dat ook dit jaar weer door gaat, heb ik in februari het SuperWoman programma weer opgepakt. Een kersverse start met een hele nieuwe groep jonge tienermeiden! Het SuperWoman programma is speciaal bedoeld voor meiden tussen de 11 en 17 jaar en focust op allerlei onderwerpen & issues die juist tijdens de tienerjaren spelen, zoals o.a. vriendschappen, relaties met ouders, identiteit & zelfbeeld, verkering & seksualiteit, tienerzwangerschap, misbruik en huiselijk geweld, toekomst & levensdoelen etc. Daarnaast is er elke week tijd voor bijbelstudie & gebed en natuurlijk doen we ook gewoon een hoop leuke dingen samen (zoals maffe spelletjes, teambuilding, samen koken, knutselen en nagels lakken). Ook ligt er een duidelijke nadruk op het vormen van goede, betrouwbare vriendschappen onderling. Ik hoop de komende tijd samen met de meiden te werken aan het vormen van een hechte, veilige groep waarin ieder meisje zich gezien en veilig voelt om zichzelf te kunnen zijn en er steeds meer een sfeer ontstaat van openheid & echtheid naar elkaar en naar God toe. Bid alsjeblieft mee voor deze 15 waardevolle meiden en voor onze wekelijkse uurtjes samen! Dat we naar elkaar toe mogen groeien en ze God mogen gaan ervaren en leren kennen.

Een tijd geleden deelden we met jullie dat het stafteam van wijkcentrum De Zaaier maar klein was en dat we hard meer medewerkers nodig hadden… In het afgelopen jaar is ons team flink gegroeid en we zijn dit werkjaar van start gegaan met een team van 10 vaste werkers! Van deze 10 mensen werken er momenteel wel 7 full time en 3 part time. Daarnaast zijn we op dit moment in gesprek met nog twee of drie andere vrijwilligers die graag een middag of ochtend willen helpen bij specifieke activiteiten, onder andere ballet les voor de meisjes en bijles lezen & schrijven voor al wat oudere kinderen die een grote leerachterstand hebben. Wat is het gaaf om het team te zien groeien, samen op te trekken en in elkaar een gedeelde liefde te ontdekken voor de kids & tieners die we mogen dienen, en samen te werken aan een steeds betere kwaliteit van hulp & ondersteuning voor al deze gezinnen die God op onze weg brengt.

Ter vergelijking: Het stafteam van wijkcentrum De Zaaier in 2012 en nu in 2023 (plus kids)!

God´s licht schijnt het felst in de diepste duisternis

Het is ook erg fijn om de lasten & zorgen die dit werk met zich meebrengt samen te kunnen delen & dragen. Nu we iemand in het team hebben die zich full time bezig houdt met het begeleiden van de gezinnen, merken we dat we zoveel meer te weten komen over wat er allemaal speelt binnen de gezinnen, relaties, de krottenwijk en context daaromheen en dat zijn veelal hele heftige verhalen! Er is zoveel nood, armoede, honger, maar ook zoveel mishandeling, verwaarlozing, misbruik, verslaving en criminaliteit. De wijk is heel erg onrustig de laatste maanden, de plaatselijke drugsbazen die het voor het zeggen hebben in de wijk liggen regelmatig flink in de clinch met de politie en daarbij vliegen de kogels nogal eens in het rond en worden er regelmatig moorden gepleegd aan beide kanten. Als je dan bedenkt dat de jonge kinderen waar wij mee werken daar middenin opgroeien en dat allemaal voor hun ogen in de nauwe steegjes meekrijgen, dan begin je iets meer te begrijpen van wat zij allemaal niet te verstouwen krijgen en wat voor diepe sporen dat nalaat in hun emotionele en psychische ontwikkeling. Hun gedrag is vaak duidelijk terug te leiden tot de heftige, gebroken realiteit waarin ze opgroeien, zowel binnen hun gezinnen als in de wijk.

Dit is een last die in het afgelopen jaar zwaar op onze schouders drukte en we merken dat we het nodig hebben om deze dingen regelmatig met elkaar te delen, voor elkaar te bidden en bij tijde ook genoeg afstand te nemen om als het ware weer op adem te kunnen komen. Anderen liefhebben zoals God dat van ons vraagt, is niet alleen liefde, hoop en blijdschap uitdelen, het betekent ook dat we elkaars lasten dragen, dat we ons identificeren met de ander en de ander werkelijk ontmoeten in zijn realiteit, noden & gebrokenheid. En dat kost ons heel wat kan ik je vertellen. Bidt voor ons als team! Voor bescherming, wijsheid, onderscheidingsvermogen en een hechte relatie met de Heer en met elkaar. Het is ons gebed en onze hoop dat wanneer wij bereid zijn hen werkelijk te ontmoeten in hun gebroken realiteit, dat zij juist dan Jezus´ kracht en liefde mogen gaan zien en ervaren. Want God´s licht schijnt het felst in de diepste duisternis; Zijn kracht is het duidelijkst in zwakheid!

Gemeente: huisgroep jonge gezinnen

Binnen onze gemeente hier zijn we dit jaar ook weer volop betrokken bij verschillende activiteiten: Caio gaat door met bijbelstudies over het Oude Testament voor de jeugd, dit keer in het formaat van een podcast; ik ben betrokken bij de zendingscommissie, we zijn een eerste serie bijbelstudies & info bijeenkomsten begonnen over het onderwerp adoptie (hierover in een volgend bericht meer!) en we zijn begin dit jaar gestart met een huisgroep voor jonge gezinnen bij ons thuis. Dit is een verlangen dat we al een tijdlang hadden, en nu we een groter huis hebben en ook nog eens vlakbij de gemeente wonen, werd het tijd om het idee om te zetten in werkelijkheid! Het is een groep van 5 jonge gezinnen (9 kids tussen de 0 en 8!) en twee jong getrouwde stellen, een huis vol dus! Elke twee weken brengen we een hele ochtend of middag samen door, met alle kinderen er ook bij! We eten samen, bouwen aan diepe vriendschappen en bestuderen samen de Bijbel (Filippenzen op dit moment). Ook de kids hebben hun eigen half uurtje met de Bijbel, bouwen vriendschappen op en ravotten heel wat af. Het is echt een zegen om op deze manier samen gemeente te zijn!

We zijn dankbaar voor jullie betrokkenheid, ondersteuning en gebed!

Lieve groetjes en veel zegen uit São Paulo,

Caio, Dorothee, Mikael & Ruth